| Tez Türü | Doktora |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Karabük Üniversitesi |
| Enstitü | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2023 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Ömer ALALİ |
| Tez Danışmanı | DOÇ. DR. İBRAHİM HAKKI İMAMOĞLU |
| Türkçe Özet | `İşârî Tefsiri ve İnsan Davranışlarının Düzeltilmesindeki Rolü` başlığınıtaşıyan bu tezde, Abbasiler döneminde yazılan bazı tefsirler incelenmiştir. Tez,mukaddime, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Araştırmacı bu tezde ilk olarak,temel kaidelerini Kur'an'dan, sünnet'ten, sahabe ve tabiin sözlerinden alan işârîtefsirin ne olduğunu açıklamış, işârî tefsirlerin çeşitlerinden bahsetmiş ve işârî tefsirintasavvuf ile ilişkisine değinmiştir. Alimlerin bu tür tefsirler hakkındaki görüşlerini vekabul şartlarını ortaya koymuş, sonra Abbasiler dönemindeki siyasi ve ictimai hayattankısaca bahsetmiştir. Aynı zamanda alimlerin o dönemdeki gayretleri, insanlarıdaldıkları dünyevi zefk-ü sefa konusunda uyararak ıslaha çalıştıkları, rabbani alimlerinmeclislerinin genel olarak dünyanın şaşasını terk ederek ahirete hazırlanmayı konuedindiğini vurgulamıştır. Alimlerin bu gayretleri Abbasi toplumunda dinî ve ahlâkîbilincin yaygınlaşmasına, geniş bir kesimin bu dünyanın tuzaklarından çekinmesine veahiret işlerine ilgi duymasına neden olmuştur. Daha sonra o dönemin en meşhur işârîtefsircilerinden; onların şahsi, ilmi hayatlarından ve işârî tefsirdeki metotlarındanbahsetmiştir. İşârî tefsirlerden; onların terbiye yöntemlerinden ve sahih akideyi; Allahile aramızdaki bağı sağlamlaştırma, gayba ve elçilere imanı güçlendirme konusundakietkilerine değinmiştir. Araştırmacı nefis tezkiyesi ve ıslahı temel alan tefsirlerdenbahsettiği gibi, güzel ahlak ve üstün erdemlere sahip olmak için güzel dostlaredinmenin önemine vurgu yapan bazı tefsirleri de zikretmiştir. Araştırmacı ayrıca işârîtefsirin, insanın yaratıcı karşısındaki acziyeti, O'nun çizdiği sınırlarda durmasınıngereği, O'nun emir ve yasaklarına boyun eğmesi ve kötülüğün iyilikle nasıldefedilmesi gerektiği konularındaki başarısını ortaya koymuştur. Araştırmacı sonuçolarak, insan davranışlarını düzeltme konusunda etkili olan ilkelere yönelik eğitimmetotlarının hazırlanması ve eğitim gören kişilerin seviyesine uygun kitaplarınbasılmasını tavsiye etmiştir.Anahtar Kelimeler: İşârî tefsir, Tasavvuf, Davranışların ıslahı, Nefis tezkiyesi, Abbasi Dönemi. |
| İlgilizce Özet | This thesis is entitled as, `The indicative interpretation and its role in evaluatinghuman behavior` Which includes The following: an analytical study of models ofinterpretations in the Abbasid era. This study included an introduction, Four chapters,and a conclusion where the researcher quoted the rules and basics of the indicativeinterpretations from Qur'an Kareem and Prophet Muhammed p.b.u.h's sunnah. He alsopresented the indicative interpretation branches, and their relationship to mysticism.The researcher then presented this type of interpretation and its conditions foracceptance, A brief overview of the social and political life in the Abbasid era. Theactivities of scholars in that era and their call for reform in light of the people'simmersion in a life of luxury and amusement while the Persian element overcame thepolitical decision and councils of the divine scholars in that era, who werecharacterized by the call to asceticism in this world and desire for the hereafter. Thisled to the spread of religious and moral awareness in the Abbasid society, Reluctanceof many people from the trappings of this world and interest in the affairs of theafterlife .The researcher then mentioned the most famous commentators of that era, andgave brief descriptions of their personal and scientific lives. Moreover He alsopresented their methods of interpretation, some of their indicative interpretations,behavioral and educational implications and Explained their role in confirming thecorrect belief by strengthening the connection with Allah s.w.t, in the unseen and themessenger's presence as well. He chose some interpretations that contribute torecommending, reforming, treating, promoting souls and highlighting, The importanceof good companionship in acquiring noble values and good morals. The researcher alsoshowed the extent of the influence of indicative interpretations on dealing respectfullyAllah s.w.t by lacking and groveling to him, being patient with his decrees, compliancewith his commands or prohibitions, and dealing respectfully with people with kindwords and good deeds and warding off evil with goodness, finally, The researcherconcluded by confirming the importance of indicative interpretation in reforming soulsand behavior assessment. He also recommended the preparation of educational curricula concerned with behavioral values, Which are represented in printing textbooks that correspond to the different age stages of young people.Keywords: Tafsir al-Ishari, Mysticism, Behavior Correction, Self P urification, Abbasid Era |